Lęk uogólniony — jak rozpoznać GAD i co z nim zrobić

Czym jest lęk uogólniony (GAD)?

Lęk uogólniony (ang. Generalized Anxiety Disorder, GAD) to jedno z najczęstszych zaburzeń psychicznych — dotyczy ok. 3-5% populacji. Charakteryzuje się nadmiernym, trudnym do kontrolowania zmartwieniem dotyczącym wielu obszarów życia, utrzymującym się przez co najmniej 6 miesięcy.

7 objawów GAD według DSM-5

Oprócz nadmiernego niepokoju, diagnoza GAD wymaga co najmniej 3 z 7 objawów:

1. Pobudzenie lub napięcie — poczucie bycia "na krawędzi"
2. Łatwa męczliwość — wyczerpanie bez wyraźnego powodu
3. Trudności z koncentracją — "pusty umysł", problemy z pamięcią
4. Drażliwość — nieproporcjonalne reakcje na drobiazgi
5. Napięcie mięśniowe — sztywna szyja, zgrzytanie zębami, bóle głowy
6. Zaburzenia snu — trudności z zasypianiem, niespokojny sen
7. Myślenie katastroficzne — przewidywanie najgorszego w każdej sytuacji

Test GAD-7 — narzędzie przesiewowe

GAD-7 to walidowany kwestionariusz 7 pytań (Spitzer et al., 2006). Interpretacja wyników:

• 0-4: Minimalny poziom lęku
• 5-9: Łagodny lęk
• 10-14: Umiarkowany lęk — zalecana konsultacja
• 15-21: Ciężki lęk — pilna konsultacja

Skuteczne metody leczenia

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) — pierwsza linia leczenia psychologicznego. Modyfikuje katastroficzne myśli i zachowania unikowe.

Uważność (mindfulness) — techniki obserwacji myśli bez utożsamiania się z nimi.

Higiena życia — regularna aktywność fizyczna (30 min/dzień), ograniczenie kofeiny i alkoholu, codzienna technika oddechowa (koherencja serca).

Leki — SSRI i SNRI w ciężkich przypadkach, decyzja lekarza.

Powiązane testy: Test GAD-7 · Test wypalenia zawodowego MBI