GAD-7, PHQ-9 i inne — przewodnik po testach zdrowia psychicznego
Lekarze i psycholodzy używają standardowych kwestionariuszy do oceny stanu zdrowia psychicznego. Poznaj najważniejsze narzędzia przesiewowe: GAD-7 (lęk), PHQ-9 (depresja), PCL-5 (trauma) i inne.
Czym są narzędzia przesiewowe zdrowia psychicznego?
Kwestionariusze przesiewowe zdrowia psychicznego to krótkie, wystandaryzowane narzędzia stosowane przez lekarzy, psychologów i psychiatrów do szybkiej oceny nasilenia objawów i decyzji, czy konieczna jest dalsza diagnoza lub leczenie.
Kluczowe pojęcia: - Narzędzie przesiewowe ≠ diagnoza. Wysokie wyniki wskazują na potrzebę konsultacji. - Czułość (sensitivity): zdolność do wykrywania prawdziwych przypadków - Swoistość (specificity): zdolność do prawidłowego wykluczania zdrowych osób - Punkt odcięcia (cutoff): próg wymagający dalszej oceny
Najważniejsze kwestionariusze
GAD-7 — Generalized Anxiety Disorder - **Mierzy**: nasilenie lęku uogólnionego - **Pytania**: 7, skala 0–3 - **Maksimum**: 21 punktów - **Próg kliniczny**: ≥ 10 (umiarkowany lęk) - **Zastosowanie**: skrining w POZ, monitorowanie terapii - **Czas**: 2–3 minuty
PHQ-9 — Patient Health Questionnaire - **Mierzy**: nasilenie depresji - **Pytania**: 9, skala 0–3 - **Maksimum**: 27 punktów - **Progi**: 5 (łagodna), 10 (umiarkowana), 15 (umiarkowanie-ciężka), 20 (ciężka) - **Czas**: 3–5 minut
PHQ-2 — ultraskrótki skryning depresji Tylko 2 pytania z PHQ-9 (anhedonia + nastrój depresyjny). Wynik ≥ 3 sugeruje pełne PHQ-9.
PCL-5 — PTSD Checklist - **Mierzy**: objawy PTSD (DSM-5) - **Pytania**: 20 - **Próg**: ≥ 33 sugeruje prawdopodobne PTSD - **Czas**: 5–10 minut
AUDIT — Alcohol Use Disorders Identification Test - **Mierzy**: ryzykowne picie alkoholu - **Pytania**: 10 - **Progi**: 8+ (ryzykowne picie), 15+ (szkodliwe/uzależnienie)
Jak używać wyników?
Narzędzia przesiewowe to punkt wyjścia do rozmowy z lekarzem, nie wyrocznią. Kilka zasad:
1. Wyniki mogą być zawyżone w trakcie ostrego kryzysu (np. bezpośrednio po stracie) 2. Wyniki mogą być zaniżone przez minimalizowanie objawów 3. Monitorowanie wyników w czasie (np. co 2 tygodnie) jest wartościowsze niż jednorazowy pomiar 4. Dla wielu narzędzi dostępne są normy dla populacji polskiej
Gdzie szukać pomocy?
W Polsce: - Lekarz pierwszego kontaktu (POZ) — może skierować do psychiatry lub psychologa - Centrum Zdrowia Psychicznego (CZP) — bezpłatna pomoc bez skierowania - Telefon Zaufania dla Dorosłych w Kryzysie Emocjonalnym: 116 123 (bezpłatny, całą dobę)
Na naszej platformie znajdziesz GAD-7 (lęk) i Test Wypalenia Zawodowego (OLBI) — oba bezpłatne, z natychmiastowym wynikiem i interpretacją.