GAD-7, PHQ-9 i inne — przewodnik po testach zdrowia psychicznego

Czym są narzędzia przesiewowe zdrowia psychicznego?

Kwestionariusze przesiewowe zdrowia psychicznego to krótkie, wystandaryzowane narzędzia stosowane przez lekarzy, psychologów i psychiatrów do szybkiej oceny nasilenia objawów i decyzji, czy konieczna jest dalsza diagnoza lub leczenie.

Kluczowe pojęcia:

Narzędzie przesiewowe ≠ diagnoza. Wysokie wyniki wskazują na potrzebę konsultacji.
Czułość (sensitivity): zdolność do wykrywania prawdziwych przypadków
Swoistość (specificity): zdolność do prawidłowego wykluczania zdrowych osób
Punkt odcięcia (cutoff): próg wymagający dalszej oceny

Najważniejsze kwestionariusze

GAD-7 — Generalized Anxiety Disorder

Mierzy: nasilenie lęku uogólnionego
Pytania: 7, skala 0–3
Maksimum: 21 punktów
Próg kliniczny: ≥ 10 (umiarkowany lęk)
Zastosowanie: skrining w POZ, monitorowanie terapii
Czas: 2–3 minuty

PHQ-9 — Patient Health Questionnaire

Mierzy: nasilenie depresji
Pytania: 9, skala 0–3
Maksimum: 27 punktów
Progi: 5 (łagodna), 10 (umiarkowana), 15 (umiarkowanie-ciężka), 20 (ciężka)
Czas: 3–5 minut

PHQ-2 — ultraskrótki skryning depresji

Tylko 2 pytania z PHQ-9 (anhedonia + nastrój depresyjny). Wynik ≥ 3 sugeruje pełne PHQ-9.

PCL-5 — PTSD Checklist

Mierzy: objawy PTSD (DSM-5)
Pytania: 20
Próg: ≥ 33 sugeruje prawdopodobne PTSD
Czas: 5–10 minut

AUDIT — Alcohol Use Disorders Identification Test

Mierzy: ryzykowne picie alkoholu
Pytania: 10
Progi: 8+ (ryzykowne picie), 15+ (szkodliwe/uzależnienie)

Jak używać wyników?

Narzędzia przesiewowe to punkt wyjścia do rozmowy z lekarzem, nie wyrocznią. Kilka zasad:

Wyniki mogą być zawyżone w trakcie ostrego kryzysu (np. bezpośrednio po stracie)
Wyniki mogą być zaniżone przez minimalizowanie objawów
Monitorowanie wyników w czasie (np. co 2 tygodnie) jest wartościowsze niż jednorazowy pomiar
Dla wielu narzędzi dostępne są normy dla populacji polskiej

Gdzie szukać pomocy?

W Polsce:

Lekarz pierwszego kontaktu (POZ) — może skierować do psychiatry lub psychologa
Centrum Zdrowia Psychicznego (CZP) — bezpłatna pomoc bez skierowania
Telefon Zaufania dla Dorosłych w Kryzysie Emocjonalnym: 116 123 (bezpłatny, całą dobę)

Na naszej platformie znajdziesz GAD-7 (lęk) i Test Wypalenia Zawodowego (OLBI) — oba bezpłatne, z natychmiastowym wynikiem i interpretacją.