Osobowość typu A: jak teoria chorób serca sprowadziła się do wrogości

W latach 50. dwaj kardiolodzy z San Francisco, Meyer Friedman i Ray Rosenman, oddali krzesła ze swojej poczekalni do ponownego obicia. Jak Friedman opowiadał później, tapicer zwrócił uwagę, że przetarte były tylko przednie krawędzie siedzisk. Ich pacjenci siedzieli na brzegu, gotowi w każdej chwili wstać. Ten drobny szczegół doprowadził do pomysłu, na którym opiera się nasz test osobowości typu A.

Typ A i typ B

W 1959 roku Friedman i Rosenman opisali wzorzec, który nazwali typem A: nastawienie na rywalizację, ciągły pośpiech, zniecierpliwienie przy każdym opóźnieniu i łatwe wpadanie w złość. Przeciwny wzorzec, typ B, był spokojny i niespieszny. Twierdzili, że typ A jest samodzielnym czynnikiem ryzyka chorób serca, obok palenia i wysokiego ciśnienia.

Aby to sprawdzić, w 1960 roku rozpoczęli Western Collaborative Group Study, w którym śledzili ponad 3000 pracujących mężczyzn w Kalifornii. Mężczyźni ocenieni w ustrukturyzowanym wywiadzie jako typ A w kolejnych latach mniej więcej dwa razy częściej zapadali na chorobę wieńcową niż mężczyźni typu B. W 1974 roku ich książka Type A Behavior and Your Heart wprowadziła to pojęcie do codziennego języka.

Co się obroniło, a co nie

Późniejsze badania były mniej przekonujące. W 1985 roku Richard Shekelle i współpracownicy, korzystając z danych z dużego badania MRFIT, nie znaleźli związku między typem A a chorobami serca. Inne badania dawały mieszane wyniki i badacze zaczęli przyglądać się poszczególnym częściom wzorca zamiast całości.

Najlepiej obroniła się wrogość. W 1996 roku Todd Miller i współpracownicy zebrali badania nad wrogością i zdrowiem fizycznym i doszli do wniosku, że wrogość jest niezależnym czynnikiem ryzyka choroby wieńcowej. Sam pośpiech i ambicja wyglądały na znacznie mniej szkodliwe niż cyniczne, gniewne reakcje na innych ludzi.

Ta historia ma jeszcze jeden zwrot. W 2012 roku Mark Petticrew, Kelley Lee i Martin McKee przejrzeli wewnętrzne dokumenty przemysłu tytoniowego i pokazali, że przez lata finansował on badania nad typem A, częściowo po to, by odwrócić uwagę od palenia. Nie oznacza to, że każde badanie nad typem A jest błędne, ale pomaga wyjaśnić, dlaczego ta idea zyskała tyle uwagi.

Co mierzy nasz test

Nasz test osobowości typu A daje trzy wyniki, po jednym na każdą część wzorca: rywalizację, niecierpliwość i wrogość. Ma 12 stwierdzeń, po cztery na każdą część, a na każde odpowiadasz na pięciostopniowej skali od „zdecydowanie się nie zgadzam” do „zdecydowanie się zgadzam”. Stwierdzenia napisaliśmy sami na podstawie opisów typu A, więc to narzędzie do autorefleksji, a nie walidowany kwestionariusz ani badanie zdrowia.

Przykłady to „Bardzo ważne jest dla mnie bycie najlepszym/-ą w swojej dziedzinie” (rywalizacja), „Staram się robić kilka rzeczy naraz, bo nie lubię marnować czasu” (niecierpliwość) i „Mam skłonność do wybuchów złości, gdy popełniam błędy” (wrogość). Połowa stwierdzeń opisuje spokojniejszą stronę typu B, na przykład „Czekanie, na przykład w kolejce, mi nie przeszkadza”, a zgoda z nimi obniża wynik. Dzięki temu ktoś, kto zgadza się ze wszystkim, nie dostaje wysokiego wyniku we wszystkich trzech częściach.

Jak czytać wynik

Patrz na trzy wyniki osobno, zamiast pytać, czy jesteś typem A. Większość ludzi plasuje się gdzieś między tymi dwoma typami, a opisane wyżej badania wskazują, że poszczególne części znaczą więcej niż etykieta. Wysoki wynik rywalizacji może po prostu odzwierciedlać ambicję. Na wysoki wynik niecierpliwości warto zwrócić uwagę, jeśli pośpiech cię męczy albo sprawia, że coś ci umyka. Wysoki wynik wrogości zasługuje na najwięcej uwagi, zarówno ze względu na twoje relacje, jak i dlatego, że to właśnie ta część ma najwyraźniejszy związek ze zdrowiem.

Jeśli wrogość wyszła wysoko, test zarządzania złością i wpis o tym, jak przestać wybuchać złością, przyglądają się jej dokładniej. Jeśli twoja ambicja przejawia się tym, że nigdy nie czujesz zadowolenia z własnej pracy, zrób test perfekcjonizmu.