PSS-10 ve OLBI — Gündelik stres mi, iş tükenmişliği mi?
PSS-10 (Perceived Stress Scale — Algılanan Stres Ölçeği, Cohen 1983), son bir ay içinde yaşam olaylarını ne kadar stresli bulduğunu — kaynağı ne olursa olsun — ölçen klasik bir araçtır. Üç boyuta odaklanır: kontrol duygusu, öngörülemezlik ve aşırı yüklenmişlik. Bir öğrenci, bakım veren biri ve bir kurumsal çalışan için eşit derecede iyi işler.
Tükenmişlik testimizin dayandığı OLBI (Oldenburg Burnout Inventory — Oldenburg Tükenmişlik Envanteri) işe özgüdür. 16 maddeyle tükenmişliğin iki boyutunu ölçer: tükenme (artık yeter) ve işten uzaklaşma (yaptığım iş artık umurumda değil).
Hangisi? Stres hayatının birden fazla alanından geliyorsa (sağlık, ilişkiler, para, iş) → PSS-10. Kaynak açıkça işinse ve işine karşı alaycı hissediyorsan → OLBI. İkisi aynı anda yüksek çıkabilir (iş yükü çoğu zaman hayatın geri kalanına taşar), ama müdahale farklıdır: PSS-10 toparlanma alışkanlıklarına işaret eder; yüksek bir OLBI puanı genellikle işte yapısal değişiklikler gerektirir.
Ne zaman kullanılır?: Algılanan Stres Ölçeği — PSS-10 (10 madde)
- Stres birden fazla alandan geliyor (sağlık, para, ilişkiler)
- Stresini genel nüfus normlarıyla kıyaslamak istiyorsun
- Kısa, genel bir ölçüm arıyorsun (10 madde, 3 dk)
Ne zaman kullanılır?: Tükenmişlik değerlendirmesi — Oldenburg Tükenmişlik Envanteri
- Zorlu bir meslekte çalışıyorsun (sağlık, eğitim, satış)
- Tükenmiş hissediyorsun ve işin anlamını yitirdi
- Müşterilere/hastalara karşı alaycılığın giderek artıyor
Emin değil misin? İki testi de çöz!