Autonomia w relacjach: być sobą i zarazem być blisko

Przypomnij sobie ostatnią sytuację, w której plany zmieniły się z powodu kogoś bliskiego. Może była to chętna zmiana, bo to, czego ta osoba chciała, miało dla ciebie znaczenie. Może zgoda wynikała z tego, że odmowa wydawała się zbyt kosztowna. Z zewnątrz obie sytuacje wyglądają tak samo. Psycholodzy, którzy badają autonomię, traktują je jako coś zupełnie innego.

Autonomia to nie niezależność

W teorii autodeterminacji, rozwiniętej przez Edwarda Deciego i Richarda Ryana, autonomia oznacza działanie z własnej woli: robienie rzeczy, z którymi się zgadzasz i za którymi stoisz, nawet jeśli ktoś inny cię o nie poprosił. W artykule z 2000 roku Deci i Ryan opisali ją jako jedną z trzech podstawowych potrzeb psychologicznych, obok kompetencji (poczucia, że dajesz radę) i więzi (poczucia łączności z innymi).

Ryan i Deci wielokrotnie oddzielali autonomię od niezależności. Niezależność oznacza, że nie polegasz na innych ludziach. Autonomia dotyczy tego, czy twoje działania wydają ci się twoje. Możesz w wielu sprawach polegać na partnerze i nadal mieć pełne poczucie swobody, a możesz mieszkać w pojedynkę i czuć, że twoje wybory wyznaczają oczekiwania innych ludzi.

O co pyta nasz test

Nasz test Autonomii w Relacjach ma 10 stwierdzeń, po pięć na każdy z dwóch wyników. Napisaliśmy je sami na podstawie teorii autodeterminacji, więc to narzędzie do autorefleksji, a nie jeden z walidowanych kwestionariuszy używanych w tych badaniach. Każde stwierdzenie oceniasz na pięciostopniowej skali od „zdecydowanie się nie zgadzam” do „zdecydowanie się zgadzam”.

Autonomia osobista dotyczy twojego własnego poczucia wyboru, na przykład „Podejmuję własne decyzje, nie czekając na zgodę innych” i „Czuję się wolny/-a, by być sobą, nawet gdy inni tego nie rozumieją”. Autonomia relacyjna dotyczy tego, jak swobodnie czujesz się przy bliskich ludziach, na przykład „Ważni dla mnie ludzie szanują moje decyzje, nawet gdy się z nimi nie zgadzają” i „W moich bliskich związkach czuję, że mogę wyrażać swoje prawdziwe zdanie”.

Wszystkie dziesięć stwierdzeń wskazuje w tę samą stronę, więc zgadzanie się ze wszystkim podnosi oba wyniki. Odpowiadaj na każde osobno i patrz na pojedyncze odpowiedzi, a nie tylko na dwie sumy.

Poczucie wolności i bliskość idą w parze

W 2000 roku Jennifer La Guardia, Richard Ryan, Charles Couchman i Edward Deci pytali ludzi o ich relacje z kilkoma ważnymi osobami, takimi jak matka, ojciec, partner i najlepszy przyjaciel. Ta sama osoba czuła się bezpieczniej przywiązana w tych relacjach, w których jej potrzeby autonomii, kompetencji i więzi były lepiej zaspokojone. Poczucie wolności przy kimś szło w parze z poczuciem bezpieczeństwa przy tej osobie.

W badaniu bliskich przyjaźni z 2006 roku Deci i współpracownicy przyjrzeli się obu kierunkom. Otrzymywanie wsparcia dla własnych wyborów wiązało się z lepszą jakością relacji i lepszym samopoczuciem, podobnie jak dawanie takiego wsparcia przyjacielowi.

Jak czytać swoje dwa wyniki

Wysoki wynik w obu zwykle oznacza, że czujesz się sobą i masz poczucie, że bliscy robią na to miejsce. Wysoka autonomia osobista przy niższej autonomii relacyjnej często oznacza, że trzymasz się własnych wyborów, ale czujesz, że musisz ich bronić, albo że mówienie tego, co naprawdę myślisz, coś cię w relacji kosztuje. Odwrotny układ może oznaczać, że ludzie wokół by cię wsparli, ale ty i tak czekasz na pozwolenie, zanim podejmiesz decyzję.

Wiele osób, odpowiadając, myśli o jednej osobie. Jeśli tak było u ciebie, twój wynik relacyjny opisuje tę jedną relację, a nie wszystkie. Jeśli w związku często czujesz presję, kontrolę albo strach przed mówieniem tego, co myślisz, potraktuj to poważnie. Wpis o toksycznych relacjach i o tym, jak je rozpoznać opisuje sygnały ostrzegawcze, a psycholog może pomóc ci zrozumieć, co się dzieje.

Jeśli masz skłonność do mówienia „tak” dla świętego spokoju, Test People Pleasingu przygląda się temu nawykowi bezpośrednio. O wzorcach, które wnosisz w bliskość, przeczytasz we wpisie o tym, jak styl przywiązania wpływa na twoje relacje.