Flow: kiedy czas znika i jak częściej wchodzić w ten stan

Siadasz, żeby poprawić jeden drobiazg w rysunku, kodzie albo piosence, podnosisz wzrok, a tu minęły dwie godziny. Nie sprawdzasz telefonu i nie czujesz zmęczenia. Potem masz ciche poczucie zadowolenia, które trudno wyjaśnić.

Psycholog Mihaly Csikszentmihalyi nazwał ten stan flow (przepływ). Nasz Kwestionariusz Stanu Przepływu pyta, jak często jedna aktywność w twoim życiu zbliża cię do tego stanu.

Skąd wziął się ten pomysł

Csikszentmihalyi zaczął od wywiadów z ludźmi, którzy spędzali długie godziny na zajęciach nieprzynoszących im pieniędzy ani sławy: wspinaczami, szachistami, tancerzami, kompozytorami. W książce Beyond Boredom and Anxiety z 1975 roku opisał, co ich łączyło. Byli całkowicie pochłonięci, wiedzieli, co zrobić dalej, tracili poczucie czasu i przestawali się martwić tym, jak wyglądają w oczach innych. Jego książka Flow: The Psychology of Optimal Experience z 1990 roku przybliżyła tę ideę szerokiej publiczności.

Żeby badać flow w codziennym życiu, Csikszentmihalyi i współpracownicy stosowali metodę próbkowania doświadczeń. Badani nosili pagery, które piszczały w losowych momentach, a przy każdym sygnale notowali, co robią i jak się czują. W 1989 roku Csikszentmihalyi i Judith LeFevre opisali wynik, który zaskoczył wielu czytelników. Ludzie częściej doświadczali flow w pracy niż w czasie wolnym, choć deklarowali, że woleliby wtedy robić coś innego.

Wyzwanie i umiejętności

Flow pojawia się, gdy zadanie jest na tyle trudne, że wymaga pełnej uwagi, ale nie tak trudne, żeby nie dało się nadążyć. Gdy wyzwanie znacznie przewyższa twoje umiejętności, czujesz niepokój. Gdy jest znacznie poniżej nich, nudzisz się. Gdy jedno i drugie jest niskie, łatwiej o apatię niż o flow.

To ta część flow, którą najłatwiej zmienić. Zadanie, które cię nudzi, można utrudnić (limit czasu, surowszy standard, nowa technika), a zadanie, które cię przytłacza, można podzielić na mniejsze kroki albo wykonać z czyjąś pomocą.

O co pyta nasz test

Kwestionariusz ma dziewięć stwierdzeń w trzech częściach: Absorpcja, Przyjemność i Równowaga wyzwanie-umiejętności, po trzy stwierdzenia w każdej. Każde oceniasz na pięciopunktowej skali od zdecydowanego braku zgody do zdecydowanej zgody.

Przykłady dla absorpcji to „Kiedy jestem w trakcie tej czynności, tracę poczucie czasu” i „Moje działania zdają się przebiegać automatycznie, bez konieczności myślenia”, a dla równowagi „Ta czynność jest na tyle trudna, żeby mnie wciągać, ale nie na tyle, żeby mnie przytłoczyć”.

Stwierdzenia odnoszą się do „tej czynności”, ale test żadnej nie nazywa. Zanim zaczniesz, wybierz jedną aktywność, na przykład główne zadanie w pracy, sport albo grę na instrumencie, i odpowiadaj na każde stwierdzenie w odniesieniu do niej. Jeśli przy różnych stwierdzeniach pomyślisz o różnych rzeczach, wynik będzie trudny do odczytania.

W 1996 roku Susan Jackson i Herbert Marsh opublikowali Flow State Scale, dłuższy kwestionariusz obejmujący dziewięć wymiarów flow. Nasza wersja to nie ta skala. Dziewięć stwierdzeń napisaliśmy sami na podstawie opisu flow, który podał Csikszentmihalyi, więc to narzędzie do autorefleksji, a nie zwalidowany kwestionariusz. Wszystkie dziewięć jest sformułowanych w tym samym kierunku, bez pozycji liczonych odwrotnie.

Jak czytać twoje wyniki

Wysoka Przyjemność przy niskiej Równowadze często oznacza, że lubisz daną aktywność, ale obecnie jest dla ciebie za łatwa albo za trudna. Dostosuj poziom, zanim uznasz, że ta aktywność ci nie pasuje. Niska Absorpcja przy dobrej Równowadze często wskazuje na rozpraszacze. Powiadomienia i otwarte karty przerywają długie okresy skupienia, których potrzebuje flow.

Możesz zrobić test ponownie dla innej aktywności i porównać wyniki. Jeśli chcesz wiedzieć, jak bardzo angażujesz się w swoją pracę jako całość, zrób test zaangażowania w pracę i przeczytaj, dlaczego robienie czegoś dla samej czynności działa inaczej niż robienie tego dla nagrody.