Levenstevredenheid: hoe de SWLS je je leven laat beoordelen naar je eigen maatstaven

Vraag twee mensen hoe het met hun leven gaat, en ze antwoorden misschien over heel verschillende dingen. De een denkt aan een vaste baan en genoeg geld. De ander denkt aan vrienden, of aan het boek dat nooit af is gekomen. Geen van beide antwoorden is fout. In 1985 bouwden Ed Diener, Robert Emmons, Randy Larsen en Sharon Griffin een vragenlijst rond dat gegeven: je bepaalt zelf wat telt.

Hun Satisfaction with Life Scale (SWLS) heeft vijf korte uitspraken en werd een van de meest gebruikte maten voor welzijn in onderzoek. Onze test Levenstevredenheid (SWLS) gebruikt dezelfde vijf uitspraken.

Vijf uitspraken, geen checklist

Tot de items behoren “In de meeste opzichten ligt mijn leven dicht bij mijn ideaal”, “Ik ben tevreden met mijn leven” en “Als ik mijn leven over zou kunnen doen, zou ik bijna niets veranderen”. De andere twee vragen of de omstandigheden van je leven uitstekend zijn en of je tot nu toe de belangrijke dingen hebt gekregen die je wilt. Je beantwoordt elk item op een zevenpuntsschaal van helemaal oneens tot helemaal eens, hetzelfde formaat als het origineel. Geen enkel item wordt omgekeerd gescoord, en alle vijf tellen mee in één score.

De schaal noemt nergens gezondheid, werk, geld of relaties. Veel eerdere maten telden de tevredenheid over zulke gebieden bij elkaar op, wat ervan uitgaat dat iedereen ze even zwaar laat wegen. Het team van Diener volgde een definitie van Doh Chull Shin en Dan Johnson (1978): levenstevredenheid is een totaaloordeel over je leven volgens criteria die je zelf kiest. Als werk weinig voor je betekent, trekt een saaie baan je score maar zo ver omlaag als jij toelaat.

Een oordeel, geen stemming

Levenstevredenheid is de denkende kant van welzijn. Je gelukkig voelen in de alledaagse zin heeft meer te maken met hoe vaak je je goed voelt. Die twee gaan meestal samen, maar niet altijd. In 2010 analyseerden Daniel Kahneman en Angus Deaton antwoorden uit een grote Amerikaanse enquête van Gallup. Hoe mensen hun leven beoordeelden, bleef stijgen met het inkomen, terwijl hun dagelijkse emoties op een gegeven moment afvlakten. Latere studies zijn het oneens over waar dat afvlakken begint, maar het verschil tussen je leven beoordelen en je er goed in voelen is overeind gebleven.

Gaat je eigen vraag meer over stemming dan over maatstaven, lees dan ons artikel over de Subjectieve Geluksschaal, dat de twee vergelijkt.

Waarom een zonnige dag je antwoord kan veranderen

Je hele leven beoordelen is moeilijk, dus gebruiken mensen vuistregels, en je huidige stemming is daar een van. In 1983 belden Norbert Schwarz en Gerald Clore mensen op zonnige en op regenachtige dagen. Wie op een zonnige dag werd gebeld, meldde een hogere levenstevredenheid. Als de interviewer eerst het weer noemde, verdween het verschil, omdat mensen hun stemming dan opzij zetten als bron van informatie.

Doe de test dus op een gewone dag. Heb je hem gedaan vlak na heel goed of heel slecht nieuws, doe hem dan een paar weken later opnieuw en vergelijk.

Je score lezen

Een hoge score betekent dat je leven volgens je eigen maatstaven goed gaat. Het betekent niet dat je leven makkelijk is. Een lage score betekent ook niet dat er iets mis is met jou. Vaker wijst die op een kloof tussen wat je wilt en wat je hebt, en de uitspraak waarmee je het het minst eens was, laat zien waar die kloof zit. Weinig instemming met “In de meeste opzichten ligt mijn leven dicht bij mijn ideaal” zegt iets anders dan een laag antwoord over de omstandigheden van je leven, die kunnen afhangen van dingen buiten je macht.

De SWLS is geen screeningsinstrument voor depressie. Gaat een lage score samen met weken van sombere stemming, slecht slapen of verlies van interesse, doe dan de PHQ-9-depressiescreening en overweeg met een arts of psycholoog te praten.

Zetten je antwoorden je aan het denken over wat je maatstaven eigenlijk zijn, probeer dan de test Doel in het leven of lees hoe je je levenswaarden ontdekt.