Poszukiwanie wrażeń: dlaczego niektórzy potrzebują nowości i adrenaliny, żeby czuć, że żyją

Na początku lat 60. psycholog Marvin Zuckerman prowadził eksperymenty z deprywacją sensoryczną. Ochotnicy leżeli w ciemnych, cichych pokojach, w których prawie nie było czego oglądać, słuchać ani dotykać. Niektórzy spokojnie znosili to przez wiele godzin. Inni z trudem to wytrzymywali. Zuckerman chciał wiedzieć, dlaczego ludzie tak bardzo różnią się tym, ile stymulacji potrzebują, i to pytanie doprowadziło go do pojęcia poszukiwania wrażeń.

Opisał je jako potrzebę różnorodnych, nowych, złożonych i intensywnych doświadczeń połączoną z gotowością do podjęcia pewnego ryzyka, żeby je zdobyć. W 1964 roku opublikował pierwszą Skalę Poszukiwania Wrażeń i udoskonalał ją przez kolejne dziesięciolecia.

Cztery sposoby poszukiwania wrażeń

Najbardziej znana wersja Zuckermana, Forma V z 1978 roku, dzieli tę cechę na cztery części:

• Poszukiwanie grozy i przygód: zainteresowanie szybkimi, fizycznymi i nieco ryzykownymi aktywnościami, takimi jak wspinaczka czy nurkowanie.
• Poszukiwanie przeżyć: szukanie nowych doświadczeń przez podróże, muzykę, sztukę albo nietypowy styl życia.
• Rozhamowanie: szukanie ekscytacji w sytuacjach towarzyskich, na przykład na imprezach.
• Podatność na nudę: niska tolerancja na rutynę, powtarzalność i przewidywalnych ludzi.

W 2002 roku Rick Hoyle i współpracownicy opublikowali krótką wersję z ośmioma pozycjami, po dwie na każdą część, do stosowania w dużych badaniach ankietowych.

O co pyta nasz test

Nasz test poszukiwania wrażeń ma 10 stwierdzeń, które napisaliśmy sami na podstawie prac Zuckermana. To narzędzie do autorefleksji, a nie jedna ze zwalidowanych skal z badań, i daje jeden wynik ogólny. Odpowiadasz na pięciopunktowej skali od zdecydowanego braku zgody do zdecydowanej zgody.

Przykłady: „Ciągnie mnie do sportów lub aktywności, które dają mocny zastrzyk adrenaliny” i „Szybko się nudzę, kiedy dni wyglądają tak samo”. Dwa stwierdzenia opisują coś przeciwnego, na przykład „Wolę spokojny wieczór w domu niż wyjście w nieznane”. Te dwa liczą się odwrotnie. Jedno stwierdzenie dotyczy śmielszych chwil: „Zdarza mi się robić rzeczy trochę szalone tylko po to, żeby poczuć, że żyję”.

Ryzyko jako cena intensywności

Poszukiwanie wrażeń często utożsamia się z lekkomyślnością. Zuckerman dowodził, że osoby z wysokim wynikiem nie szukają niebezpieczeństwa dla niego samego. Chcą intensywności i są gotowe zapłacić za nią pewnym ryzykiem. Wiele z nich kieruje tę cechę w stosunkowo bezpieczne ujścia: podróże, nowe jedzenie, wymagające sporty uprawiane z dobrym sprzętem i po treningu.

Ta cecha różni się też od impulsywności, choć często występują razem. W 2008 roku Laurence Steinberg i współpracownicy stwierdzili, że poszukiwanie wrażeń rosło mniej więcej między 10. a 15. rokiem życia, a potem spadało, podczas gdy impulsywność stale malała od późnego dzieciństwa. Możesz kochać nowe doświadczenia i mimo to starannie je planować. Jedno stwierdzenie w naszym teście, o podejmowaniu decyzji pod wpływem chwili, dotyka impulsywności, więc wysoki wynik może oznaczać po trochu jedno i drugie.

Jak czytać twój wynik

Wysoki wynik sugeruje, że nudzi cię rutyna i najlepiej się czujesz, gdy coś jest nowe albo intensywne. Może to pasować do pracy z dużą różnorodnością, podróżami lub szybkimi decyzjami, a utrudniać długie, powtarzalne zadania. Niski wynik sugeruje, że wolisz spokój i przewidywalność. Żaden koniec skali nie jest lepszy, a wiele osób plasuje się pośrodku.

Jeśli wysokiemu wynikowi towarzyszą decyzje, których potem żałujesz, na przykład zbyt szybka jazda albo wydawanie pieniędzy, których nie masz, problemem może być raczej kontrola impulsów niż potrzeba nowości.

Żeby to sprawdzić, zrób test impulsywności (BIS). Jeśli twoje zainteresowanie nowością dotyczy bardziej idei niż adrenaliny, lepiej może cię opisać test ciekawości.